تاریخچه هنر قلم زنی
یکی از کهنترین هنرهای فلزکاری در ایران هنر قلم زنی است. مس جز اولین فلزاتی محسوب میشود که انسان آن را شناخت و به دلیل دسترسی آسان، روی آن نقش و نگار حک نمود. به مرور زمان قلم زنی بر روی سایر فلزات مانند طلا، نقره و برنج نیز رواج یافت. زمان دقیق آغاز این هنر در کشور مشخص نیست اما قدیمیترین آثار به جا مانده، به پیش از میلاد باز میگردد. این ظروف بیشتر در شمال ایران و سواحل دریای خزر کشف شد که کاربرد روزمره داشتند و تنها برای زیبایی با طرحهایی تزیین شده بودند.
آثار محدودی از این هنر مربوط به دوره مادها بوده اما در دوره هخامنشی، هنر قلم زنی گسترش چشمگیری پیدا کرد. به گونهای که حتی فرمانهای حکومتی را بر روی فلزات حک میکردند. البته با حمله اسکندر و آتش زدن تخت جمشید، بسیاری از این آثار نابود و به سکه تبدیل شد. طرحهایی که در دوره ساسانی روی ظروف فلزی حک میشد، شامل صحنههای شکار و مراسم پادشاهان بود. پس از ورود اعراب کتیبههایی با خط کوفی نیز به این نقوش افزوده شد.
هنر قلم زنی در دوره سلجوقی توسعه بیشتری یافت و نقوش گیسبافت و مشبککاری متداول شد. در دورههای مغول و تیموری نیز استفاده از خوشنویسی بر روی ظروف گسترش پیدا کرد. سرانجام در عصر صفویه، هنر قلم زنی به اوج شکوفایی خود رسید و هنرمندان سبکهای مختلفی را به وجود آوردند. امروزه معروفترین سبکهای این هنر به شیراز، تبریز و اصفهان مربوط میشود.
صنایع دستی میرقلم یکی از تولید کنندگان صنایع دستی در حرفه قلمزنی است که شامل یک واحد تولیدی با ظرفیت تولید سالانه بیش از 1200 قطعه و ماهانه 100 قطعه محصول قلمزنی در شهر اصفهان واقع در میدان نقش جهان میباشد.
همچنین صنایع دستی میرقلم دارای یک فروشگاه در شهر تهران میباشد.
باعث افتخار ماست که از نصف جهان زینت بخش خانه شما باشیم.
هنر قلم زنی و سبکهای مختلف آن
آشنایی با انواع سبکهای قلم زنی
هنر قلم زنی دارای سبکهای متنوعی است. به همین دلیل از آن به عنوان یکی از بهترین گزینهها برای هدایای تبلیغاتی یاد میشود. در ادامه با مهمترین سبکهای این هنر آشنا میشویم.
- برجسته کاری
در این روش ابتدا پشت کار را با قیر میپوشانند و طرح مورد نظر را با کاربن روی فلز منتقل میکنند. سپس با قلم نیمبر، خطوط اصلی تثبیت میگردد. بعد از آن قیر جدا شده و روی کار ریخته میشود. خطوط ایجاد شده در پشت کار راهنمای هنرمند است تا با قلمهایی مانند قوشه، کف رو و کف تخت طرح را برجسته کند. پس از پایان برجسته سازی، قیر به حالت اولیه برگردانده میشود و در نهایت زمینه با قلمهای بدون آج صاف شده و روسازی انجام میگیرد.
- نیمه برجسته کاری یا منبت
در این سبک به جای قلمهای برجسته از قلمهای بدون آج استفاده مینمایند. پس از نیمبر کردن طرح، زمینه کار را پایین میآورند تا نقش اصلی به صورت نیمه برجسته دیده شود و در پایان روسازی انجام میگیرد.
- ریزه قلم کاری
در این روش سطح کار با نقشهای ظریف پوشانده میشود. سپس با ایجاد بافت در زمینه، طرح اصلی از زمینه جدا و نمایان میگردد. طرحهای گل و مرغ اسلیمی در این سبک کاربرد زیادی دارند.
- مشبک کاری
ابتدا طرح روی ظرف منتقل و با قلم نیمبر تثبیت میشود. این سبک برای هدایای نمایشگاهی کاربرد دارد و به سه روش انجام میشود: برش با قلم تیزبر، جداسازی با اره مویی و کمان اره، سوراخ کاری با مته و پرداخت با سوهان ظریف.
- سبک قلم گیری
این روش بیشتر برای کنده کاری و حکاکی مورد استفاده قرار میگیرد. قلم مخروطی روی فلز شیار ایجاد میکند و زاویه قلم در ظرافت شیار تأثیر دارد. این سبک هم با چکش و هم بدون چکش قابلیت اجرا دارد.
فروشگاه صنایع دستی میرقلم دارای مجموعه کامل از هنرهای دستی اصفهان
پرفروشترین محصولات قلم زنی
انواع محصولات قلم زنی
هنر قلم زنی تنوع بالایی در محصولات دارد و بخش مهمی از ظروف دکوراتیو و کاربردی را پوشش میدهد. از رایجترین محصولات این هنر میتوان به محصولات زیر اشاره نمود.
- گلدان قلم زنی: گلدانهای قلمزنی جز محبوبترین و زیباترین محصولات دکوراتیو به شمار میروند. این گلدانها به صورت ساده یا برجسته طراحی میشوند. معمولاً برای ساخت این محصولات از فلزاتی مانند مس، برنج یا نقره استفاده میکنند.
- قندان قلم زنی: قندانهای قلمزنی علاوه بر کاربرد در پذیرایی، دارای طراحی ظریف و نقوش هنری بر روی بدنه خود هستند. این قندانها جلوه خاص و شیک به میز یا ویترین میدهند و جز پرطرفدارترین محصولات شناخته شدهاند.
- شکلات خوری قلم زنی پایهدار: شکلات خوریهای پایهدار دارای نقشهای زیبا و طراحیهای چشم نواز هستند به همین خاطر در دسته ظروف لوکس قرار میگیرند. این محصولات علاوه بر آنکه جز محصولات پرکاربرد در پذیرایی به شمار میروند، به عنوان ظروف دکوری روی میز یا درون ویترین کاربرد دارند.
- کاسه و کشکول قلم زنی: کاسههای قلم زنی در اندازهها و طرحهای مختلفی تولید میشوند و برای سرو غذا میوه یا آجیل مناسب هستند. با استفاده از این ظروف، زیبایی سفره دوچندان میشود؛ زیرا دارای نقشهای متنوعی هستند. کشکولها معمولاً دهانهای بازتر و عمق بیشتری دارند و بیشتر به عنوان ظرف دکوراتیو یا برای نگهداری خشکبار مورد استفاده قرار میگیرند.
- قابها و تابلوهای دیواری: قابها و تابلوهای دیواری در هنر قلم زنی با نقوش اسلیمی، خطاطی، گل و مرغ یا طرحهای مینیاتوری ساخته میشوند و جلوهای هنری به فضای داخلی میبخشند.
ویژگیهای بارز هنر قلم زنی اصل
چگونه هنر قلم زنی اصل را تشخیص دهیم؟
هنر قلم زنی اصیل ویژگیهایی دارد که با کمی دقت میتوان اصل و دست ساز بودن آن را تشخیص داد. برای شروع، محصول را در دست بگیرید. آثار قلمزنی اصل معمولاً وزن قابل توجهی دارند و سبک نیستند. به نقشها با دقت نگاه کنید. در کار دست، طرحها کاملاً شبیه به هم و هماندازه نیستند و همین تفاوتهای ظریف نشان دهنده اجرای دستی آنهاست. همچنین لحیم کاریها باید هم جنس با فلز زمینه و کاملاً یکدست باشند.
نقوش به کار رفته باید حال و هوای سنتی و اصیل داشته باشند. روی سطح یا پشت کار نباید اثری از قیر باقی مانده باشد. از طرفی، هیچ بخش از کار نباید سوراخ یا ترک خورده باشد؛ زیرا گاهی فشار زیاد هنگام کار باعث ایجاد سوراخ یا ترک میشود که این موضوع از ارزش اثر کم میکند. لبههای محصول نیز باید صاف و پرداخت شده باشند تا آسیبی ایجاد نکنند.
در دوره معاصر، استادان بسیاری در حوزه هنر قلم زنی فعالیت داشتهاند و تلاش کردهاند این هنر چند هزار ساله را به نسلهای بعد منتقل کنند. امروزه این هنر در شهرهای تهران، اصفهان، اراک و تبریز توسط هنرمندان برجسته ادامه دارد. نمونهای از آثار شاخص استان مرکزی، جام بزرگ پایهدار مسی است که در ورودی سازمان جهانی مالکیت فکری در سوئیس قرار دارد و توسط محمد مهدی باباخانی طراحی و قلمزنی شده است.
از پرفروشترین محصولات هنر قلم زنی میتوان به سینی، گلدان، آینه و شمعدان، گیره استکان و قندان اشاره کرد. آثاری که امروز جزو صنایع دستی ارزشمند ایران به شمار میآیند و گزینهای مناسب برای گیفت تبلیغاتی هستند.
گلدان قلمزنی طرح لیلی و مجنون
نوع محصول : گلدان
اثر هنری : قلمزنی
طرح هنری : لیلی و مجنون
جنس گلدان : مس با روکش قلع
دارای قابلیت شستشو
