منظور از صنایع دستی چیست و چه اهمیتی دارد؟
به مجموعهای از آثار هنری که با استفاده از مواد طبیعی و ابزارهای غیر مکانیکی ساخته میشوند، صنایع دستی میگویند. صنایع دستی هر کشور تلفیقی از فرهنگ، هنر، اعتقادات، آداب و رسوم، ارزشها و سبک زندگی مردم همان کشور است.
کیف قلمزنی
صنایع دستی ترکمن شامل چه محصولاتی میشود؟
از صنایع دستی ترکمن میتوان به قالیبافی، نمد بافی، گلیمبافی، ابریشمبافی، دوخت کوسن، کیف، کلاه، پارچههای دستباف، سوزندوزی و تقویم ترکمنی اشاره کرد. خوب است بدانید که قالیبافی یکی از راههای معیشت ترکمنان بوده و زنان ترکمن از قدیم الایام به قالیبافی مشغول بودهاند. نقش شاخ قوچ نماد قدمت و باروری و نقش عقرب نشان دفع شر میباشد. قالیهای ترکمن به دلیل طرح شکسته و هندسی شهرت جهانی دارند.
قرینهسازی نقوش از ویژگی این قالیها میباشد. برای بافتن قالیهای ترکمن از رنگهای قرمز لاکی، سبز روشن، بژ، طوسی، سبز یشمی، کرم، قهوهای، نارنجی، گلبهی، آبی تیره، سیاه و سفید استفاده میشود. قالیهای مذکور از پشم، کرک، نخ و ابریشم بافته میشوند. ضمنا نمد بافی، گلیمبافی و ابریشمبافی ترکمنها طرفداران خاص خود را دارد.
قهوه خوری قند پهلو
نمد بافی یکی از صنایع دستی ترکمن میباشد. ترکمنها به زیراندازهای قدیمی نمد میگویند. نمد از پشم و آب صابون در طرحهای ساده و اصیل بافته میشود. زنان ترکمن نمد را به شکل مستطیل یا دایره میبافند. این نمدها در مناطق مرطوب قابل استفاده هستند زیرا رطوبت را منتقل نمیکنند.
گلیمهای ترکمن با پشم، ابریشم و پنبه بافته میشوند. از این گلیمها به عنوان جوال اسب، خورجین، سجاده، رومیزی، روکش مبل، روکش کاناپه، تابلو فرش و پادری استفاده میگردد. دوخت گلیمهای ترکمن با نقش شطرنجی، حیوانات، اشیاء، گیاهان و خورشید بسیار چشمنواز بوده و جلوه خاصی خواهد داشت.
محبوبترین صنایع دستی ترکمن چیست؟
ابریشمبافی محبوبترین صنایع دستی ترکمن بوده که از زمان صفویه رواج داشته است. پارچههای ابریشم در طرحهای حاشیهدار، ساده، چهارخانه و راه راه عمودی با رنگهای متنوع بافته میشوند. جالب است بدانید که روسری، لباس، حوله، دستمال، سفره، قالی و قالیچههای ابریشمی بسیار مورد استقبال قرار گرفتهاند.
آجیل خوری مس و خاتم لب شبکه
کوسنهای سنتی
برای دوخت کوسن از نخهای نازک ابریشمی استفاده میگردد. معمولا این کوسنها را سوزندوزی کرده و روی مبل قرار میدهند. استفاده از نخهای ابریشمی سبب میشود کوسنها زیباتر به نظر برسند. این نخها قرمز، زرد، آبی و مشکی هستند.
کیفهای ترکمن برای نگهداری وسایل آشپزخانه مناسب هستند. در ضمن دختران ترکمن از کیفهای سوزندوزی شده زیبا برای شرکت در مهمانیها استفاده مینمایند.
کلاه ترکمنی:
کلاههای محلی ترکمن برای زنان و مردان قابل استفاده است. کلاههای مردانه ترکمن از پشم گوسفند تهیه میشوند. اکثر افراد این کلاهها را به عنوان سوغات خریداری میکنند زیرا قیمت مناسبی دارند.
پارچههای دستباف از صنایع دستی ترکمن بوده که جنس این پارچهها کتان میباشد. پارچههای دستباف کتان برای دوخت لباس عروس کاربرد دارند که به دلیل زیبایی و کیفیت منحصر به فرد مورد استفاده قرار میگیرند. لازم به ذکر است که پارچههای کتان بسیار گران قیمت هستند.
سوزن دوزی ترکمنی :
سوزندوزی یکیدیگر از صنایع دستی ترکمن است که توسط دختران جوان ترکمن انجام میشود و برای تزئین کوسن، پرده، رومیزی، سجاده، دستمال پذیرایی، لبههای رختخواب، یقه مانتو، آستین پیراهن، جلیقه، لباس عروس، دامن، شلوار، شال، کت، کیف دستی، کیف پول و کفش کاربرد دارد. این دختران معمولا کلاه، روسری، پیراهن، کت، دامن، شلوار، کیف و کفش میدوزند. آنها این لباسها را به سلیقه خود با زیورآلات مناسب تزئین کرده و در مجالس و مهمانیها میپوشند.
زیورالات ترکمنی :
گوشواره، گردنبند، دستبند، النگو و انگشتر از زیورآلات محبوب ترکمنها هستند که حاکی از غرور، قدرت درونی و استقلال زنان ترکمن میباشد. از نگینهای عقیق در زیورآلات ترکمن بهوفور استفاده میشود. زنان ترکمن بر این باورند که استفاده از زیورآلات سبب میگردد آنها از خطر مصون بمانند. جنس این زیورآلات طلا، نقره، برنج و ورشو است. البته زنان ترکمن برای آراستن موهای خود از زیورآلات خاصی استفاده میکنند. برای مردان ترکمن نیز کمربندهای پارچهای مخصوص دوخته میشود که این کمربندها در مجالس قابل استفاده خواهند بود.
تقویم یا سررسید ترکمنی :
تقویم یا سررسید ترکمنی روایتگر قصه زندگی ترکمنها میباشد. اقوام ترکمن برای مشخص کردن زمان مناسب کوچ، کشاورزی، دامداری، دید و بازدیدهای خانوادگی، جشن عقد و عروسی، ساخت خانه، آغاز سفر و طالعبینی از این تقویم استفاده میکردند. چون موقعیت خورشید، ماه و ستارگان در این تصمیمگیریها نقش بهسزایی داشته است.
مناسبتهای سنتی و مذهبی در تقویم ترکمنی ثبت میگردد بدینترتیب جوانان نسل جدید با تاریخ و فرهنگ ترکمنها آشنا میشوند. این سررسید به دلیل داشتن ابعاد مناسب راحتتر قابل حمل بوده و به عنوان هدیه تبلیغاتی و تقویم رومیزی نیز استفاده میگردد.
جلد این تقویم طراحی سنتی جذابی دارد و این طراحی سنتی شامل الگوهای بافت، نقاشی یا کنده کاری میباشد. جنس کاغذهای سررسید ترکمنی بسیار مرغوب است به همین دلیل برای ثبت یادداشتها و برنامهریزیهای روزانه از این سررسید استفاده میشود.
در ضمن تقویم ترکمنی جنبه تزئینی دارد و برای تزئین اتاق خواب، منزل و محل کار انتخاب مناسبی میباشد. در تقویم مذکور هر سال با نام یک حیوان خاص مشخص خواهد شد. به عنوان مثال سال موش، سال پلنگ، سال گاو، سال اسب، سال خرگوش و غیره. بنابراین با استفاده از چرخه دوازدهساله حیوانی سن فرد قابل محاسبه است. مثلا اگر کسی در سال اسب به دنیا آمده باشد، با شمارش این چرخه سن تقریبی او تعیین میگردد.
صنایع دستی ترکمن در بازارهای بینالمللی زبانزد بوده که نماد هویت قبیلهای، تاریخ غنی، هنر و مهارت اقوام ترکمن میباشد. چون زنان ترکمن با عشق و دقت این محصولات را آماده میکنند. بنابراین برای افرادی که به فرهنگ و هنر علاقهمند هستند صنایع دستی هدیهای خاص بوده و جنبه یادگاری دارد.
صنایع دستی ترکمن را از کجا خریداری کنید؟
بهتر است برای خرید صنایع دستی ترکمن در اسرع وقت به همراه خانواده یا دوستان به بازار ترکمنها بروید و از گشت و گذار در این بازار لذت ببرید. ضمنا پیشنهاد میشود که کلاه، کیف، کفش، روسری، کوسنهای سنتی سوزندوزی شده، پارچههای دستباف، قالی، قالیچه، نمد و گلیمهای ترکمن را از این بازار بخرید.
اکثر کسانی که برای خرید این اجناس به بازار ترکمنها رفتهاند از خرید خود راضی بوده و اذعان داشتهاند که اجناس ترکمن از کیفیت خوب و قیمت مقرون به صرفهای برخوردار هستند. توجه داشته باشید که بازار ترکمنها همه روزه و حتی روزهای تعطیل باز میباشد.
